75 LAT TRADYCJI INŻYNIERSKICH. WYDZIAŁ BUDOWNICTWA I NAUK O ŚRODOWISKU POLITECHNIKI BIAŁOSTOCKIEJ

Od 75 lat Wydział Budownictwa i Nauk o Środowisku Politechniki Białostockiej kształci inżynierów, rozwija badania naukowe i współpracuje z gospodarką. Jubileusz przypada na czas szczególny dla branży budowlanej – transformacji energetycznej, dekarbonizacji, cyfryzacji oraz poszukiwania nowych materiałów i technologii zgodnych z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym. To dobry moment nie tylko na podsumowanie dotychczasowego dorobku, ale przede wszystkim na spojrzenie w przyszłość.

Historia Wydziału rozpoczęła się w 1951 roku wraz z utworzeniem Wydziału Budowlanego. Przez kolejne dekady jego struktura i zakres działalności zmieniały się wraz z rozwojem Politechniki Białostockiej oraz potrzebami gospodarki. Jednostka funkcjonowała m.in. jako Instytut Budownictwa Lądowego oraz Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska. Od 2019 roku, po połączeniu z Wydziałem Leśnym w Hajnówce, działa pod obecną nazwą – Wydział Budownictwa i Nauk o Środowisku.

Jednym z ważnych wydarzeń w pierwszych latach działalności było rozpoczęcie w 1956 roku współpracy z Politechniką Warszawską, której kadra naukowo-dydaktyczna wspierała rozwój białostockiego ośrodka. Kolejnym istotnym etapem było uzyskanie w 1988 roku własnego kompleksu budynków na kampusie Politechniki Białostockiej przy ul. Wiejskiej 45E. Od 2019 roku zaplecze Wydziału obejmuje również infrastrukturę zlokalizowaną w Hajnówce.

OD TRADYCJI DO NOWOCZESNYCH LABORATORIÓW

Współczesne budownictwo zmienia się szybciej niż kiedykolwiek wcześniej. Nowe wymagania dotyczące efektywności energetycznej, ograniczania emisji CO₂, trwałości konstrukcji, wykorzystania surowców wtórnych czy cyfryzacji procesów budowlanych powodują, że zaplecze badawcze uczelni technicznych musi odpowiadać nie tylko na aktualne potrzeby sektora, lecz także umożliwiać poszukiwanie rozwiązań, które dopiero będą wdrażane do praktyki.

Jednym z kamieni milowych rozwoju infrastruktury Wydziału było uruchomienie w 2015 roku Centrum INNO-EKO-TECH – Innowacyjnego Centrum Dydaktyczno-Badawczego Alternatywnych Źródeł Energii, Budownictwa Energooszczędnego i Ochrony Środowiska Politechniki Białostockiej.

Obecnie Wydział dysponuje około 100 laboratoriami i ponad 700 stanowiskami badawczymi. Infrastruktura ta wykorzystywana jest zarówno w badaniach naukowych i procesie dydaktycznym, jak i w projektach badawczo-rozwojowych realizowanych wspólnie z przedsiębiorstwami.

Prowadzone prace obejmują szerokie spektrum problemów współczesnej inżynierii – od materiałów i technologii budowlanych oraz zagadnień konstrukcyjnych, przez inżynierię środowiska i energetykę, po racjonalne gospodarowanie zasobami i rozwiązania wpisujące się w gospodarkę o obiegu zamkniętym.

Wspólnym mianownikiem wielu z tych działań jest poszukiwanie technologii, które pozwalają łączyć wymagane parametry techniczne z ograniczaniem zużycia energii i zasobów naturalnych oraz redukcją oddziaływania procesów budowlanych na środowisko.

33 TYSIĄCE ABSOLWENTÓW

Laboratoria, projekty i publikacje są istotną częścią dorobku uczelni, jednak najważniejszym rezultatem 75 lat działalności Wydziału pozostają jego absolwenci.

Dotychczas wykształcono ich ponad 33 tysiące na ośmiu kierunkach studiów, w tym ponad 11 tysięcy absolwentów budownictwa. Są dziś obecni praktycznie we wszystkich obszarach związanych z realizacją procesu inwestycyjnego – w wykonawstwie, projektowaniu, zarządzaniu inwestycjami, administracji, przedsiębiorstwach produkcyjnych i konsultingowych oraz jednostkach naukowo-badawczych. Wielu prowadzi również własne firmy.

Wraz ze zmianami zachodzącymi w gospodarce zmienia się sposób przygotowywania kolejnych pokoleń inżynierów. Wiedza techniczna pozostaje fundamentem kształcenia, jednak coraz większego znaczenia nabiera umiejętność poruszania się w świecie nowych technologii, cyfryzacji, ograniczania śladu środowiskowego inwestycji oraz odpowiedzialnego gospodarowania materiałami i energią.

Obecnie na Wydziale kształci się około 1800 studentów w Polsce, a ponad 500 studentów zagranicznych studiuje przede wszystkim w ramach Międzynarodowej Szkoły Inżynierskiej prowadzonej we współpracy z Tianjin Chengjian University (TCU) w Chinach. Internacjonalizacja kształcenia i badań stała się tym samym jednym z istotnych kierunków rozwoju Wydziału.

NAUKA O MIĘDZYNARODOWYM WYMIARZE

W ciągu 75 lat systematycznie rozwijany był również potencjał naukowy jednostki. W ramach trzech dyscyplin naukowych Wydział wypromował dotychczas 206 doktorów oraz 63 doktorów habilitowanych, kształcąc kadry zarówno na potrzeby Politechniki Białostockiej, jak i innych jednostek naukowych w Polsce i za granicą.

Badania prowadzone na Wydziale mają coraz silniejszy wymiar międzynarodowy – zarówno poprzez udział w projektach i zespołach badawczych, współpracę z zagranicznymi ośrodkami, jak i publikowanie wyników w międzynarodowym obiegu naukowym.

Jednym z potwierdzeń rozpoznawalności prowadzonych badań jest obecność czterech pracowników Wydziału w gronie 2% najbardziej wpływowych naukowców na świecie, zestawianym na podstawie wskaźników cytowań.

NAUKA I BIZNES MUSZĄ DZIAŁAĆ RAZEM

Współczesna inżynieria wymaga coraz bliższej współpracy środowiska akademickiego z przedsiębiorstwami. Cykl od pomysłu i badań laboratoryjnych do zastosowania technologii w praktyce powinien być możliwie krótki, a problemy identyfikowane przez przemysł mogą stanowić impuls do podejmowania nowych kierunków badań.

Dlatego współpraca z otoczeniem społeczno-gospodarczym pozostaje jednym z filarów działalności Wydziału. Obejmuje obecnie ponad 100 przedsiębiorstw i instytucji z Polski i zagranicy.

Partnerzy uczestniczą w przedsięwzięciach badawczych i wdrożeniowych, ale ich obecność jest widoczna także w dydaktyce. Przy instytutach Wydziału działają trzy Rady Programowe, w ramach których przedstawiciele gospodarki uczestniczą w opiniowaniu i doskonaleniu programów studiów. Prowadzą również zajęcia praktyczne, wspierają organizację praktyk, staży i szkoleń oraz umożliwiają studentom bezpośredni kontakt z realnymi problemami inżynierskimi.

Takie podejście przynosi korzyści obu stronom. Uczelnia otrzymuje informację o aktualnych potrzebach rynku i kierunkach zmian technologicznych, przedsiębiorstwa natomiast zyskują dostęp do wiedzy eksperckiej, infrastruktury laboratoryjnej i potencjału badawczego.

BUDOWNICTWO WOBEC NOWYCH WYZWAŃ

Jubileusz Wydziału przypada na okres fundamentalnych zmian zachodzących w budownictwie. Sektor musi dziś jednocześnie odpowiadać na rosnące wymagania dotyczące bezpieczeństwa i trwałości infrastruktury, ograniczać zużycie energii i zasobów naturalnych oraz redukować wpływ na klimat i środowisko.

Dekarbonizacja, transformacja energetyczna, gospodarka o obiegu zamkniętym, ograniczona dostępność części surowców oraz potrzeba zwiększenia wykorzystania materiałów pochodzących z recyklingu przestają być wyłącznie przedmiotem dyskusji naukowej. Stają się realnymi czynnikami wpływającymi na projektowanie materiałów, budynków i infrastruktury oraz na sposób prowadzenia całego procesu inwestycyjnego.

Jednocześnie rozwój cyfryzacji, automatyzacji i nowych metod projektowania otwiera przed sektorem możliwości, które jeszcze kilkanaście lat temu znajdowały się przede wszystkim w obszarze badań.

W tych warunkach zmienia się również rola uczelni technicznej. Nie wystarczy już przekazywanie studentom aktualnej wiedzy. Zadaniem uczelni jest również przewidywanie kierunków zmian, prowadzenie badań wyprzedzających potrzeby rynku i tworzenie technologii, które będzie można wykorzystać w praktyce.

Kształcenie przyszłego inżyniera oznacza natomiast przygotowanie specjalisty zdolnego nie tylko zaprojektować i zrealizować obiekt spełniający wymagania techniczne, ale również ocenić konsekwencje podejmowanych decyzji w całym cyklu życia konstrukcji – od wyboru materiałów i technologii, poprzez użytkowanie, aż po możliwość ponownego wykorzystania materiałów po zakończeniu eksploatacji.

75 LAT TO FUNDAMENT, NIE META

Jubileusz Wydziału Budownictwa i Nauk o Środowisku jest przede wszystkim świętem ludzi, którzy przez kolejne dekady go tworzyli – pracowników, studentów, doktorantów, absolwentów, partnerów gospodarczych oraz przyjaciół Wydziału.

To dzięki ich wiedzy, doświadczeniu i zaangażowaniu możliwe było przejście drogi od utworzonego w 1951 roku Wydziału Budowlanego do współczesnego ośrodka dysponującego rozbudowaną infrastrukturą laboratoryjną, prowadzącego badania we współpracy z krajowymi i zagranicznymi partnerami oraz kształcącego studentów z Polski i innych części świata.

Jubileusz pozwala spojrzeć na tę historię z perspektywy osiągnięć, ale jeszcze ważniejsze jest pytanie o kolejne dekady. Wyzwania stojące przed budownictwem pokazują bowiem, że rola nauki, nowych technologii i dobrze przygotowanych kadr inżynierskich będzie rosła.

75 lat tradycji to solidny fundament. Teraz zadaniem kolejnych pokoleń inżynierów i naukowców jest wykorzystanie go do budowania przyszłości – nowoczesnej, innowacyjnej i odpowiedzialnej.